Hatay Mor Dayanışma Derneği‘nce hazırlanan raporda, kadınların yaşam hakkı başta olmak üzere sosyal, ekonomik ve hukuki alanlarda karşı karşıya kaldığı sorunlar ele alınırken, özellikle deprem sonrası Hatay’daki kadınların yaşadığı zorluklara dikkat çekildi..
8 Mart Dünya Kadınlar Günü dolayısıyla hazırlanan “Kadın Haklarına Dönük Saldırılar ve Örgütlü Kadın Mücadelesi” başlıklı rapor kamuoyuyla paylaşıldı. Hatay Mor Dayanışma Derneği’nce hazırlanan raporda, kadınların yaşam hakkı başta olmak üzere sosyal, ekonomik ve hukuki alanlarda karşı karşıya kaldığı sorunlar ele alınırken, özellikle deprem sonrası Hatay’daki kadınların yaşadığı zorluklara dikkat çekildi.
Raporda, 8 Mart’ın yalnızca bir anma günü olmadığı vurgulanarak şu ifadeler kullanıldı:
“8 Mart, kadınların yaşam hakkı için direnmeye, patriarkanın erkek egemen düzenine karşı itiraz etmeye ve dayanışma içinde mücadele etmeye devam ettiği bir gündür.”
Kadın örgütleri, patriyarkal sistemin kadın emeğini sömürürken kapitalizmle iç içe geçtiğini, savaşlar ve ekonomik krizlerin de kadınlar üzerindeki baskıyı artırdığını belirtti.
Türkiye’de Kadın Cinayetleri Endişe Verici Boyutta
Raporda yer alan verilere göre, erkek şiddeti Türkiye’de ciddi bir toplumsal sorun olmaya devam ediyor.
2025 yılında en az 299 kadın erkekler tarafından öldürüldü.
Aynı yıl 471 kadın ölümü “şüpheli” olarak kayıtlara geçti.
Bu sayıların yalnızca basına yansıyan vakaları kapsadığı, gerçek tablonun çok daha ağır olabileceği ifade edildi.
Kadına yönelik şiddette bireysel silahlanmanın önemli bir risk faktörü olduğu belirtilen raporda şu veriler paylaşıldı:
Türkiye’de yaklaşık 40 milyon ateşli silah bulunduğu tahmin ediliyor.
Bunların 4 milyonu ruhsatlı, yaklaşık 36 milyonu ise ruhsatsız.
Kadın cinayetlerinde ateşli silah kullanımının giderek arttığına dikkat çekilen raporda, 2025 yılında 201 kadının ateşli silahla öldürüldüğü belirtildi.
Hatay’da Erkek Şiddeti Vakaları
Doğu Akdeniz bölgesinde basına yansıyan verilere göre Ocak 2025 – Ocak 2026 arasında Hatay’da en az 46 erkek şiddeti vakası kayıtlara geçti. Raporda, gerçek sayının bunun çok üzerinde olabileceği ifade edildi.
İçişleri Bakanlığı verilerine göre ise 2025 yılında KADES uygulaması üzerinden 1 milyon 480 bin ihbar yapıldı. Bu durumun şiddetin yaygınlığını açıkça ortaya koyduğu belirtildi.
Kadınlar En Çok Evde Öldürülüyor
Kadın cinayetlerinin büyük kısmının aile içinde gerçekleştiğine dikkat çekilen raporda şu bilgiler yer aldı:
2025 yılında öldürülen kadınların
104’ü evli olduğu erkek,
32’si eski eşi,
28’i birlikte olduğu erkek,
24’ü eski partneri tarafından öldürüldü.
Ayrıca 196 kadın ev içinde yaşamını yitirdi. Bu durumun, kadınların en güvende olması gereken alanlarda dahi yaşamlarını kaybettiğini ortaya koyduğu vurgulandı.
Sığınma Evleri Yetersiz
Türkiye’de kadın nüfusunun 42 milyonun üzerinde olduğuna dikkat çekilen raporda, buna karşın yalnızca 150 kadın sığınağı bulunduğu belirtildi.
Toplam kapasitenin ise 3 bin 683 kişiyle sınırlı olduğu ifade edildi.
Hatay’da ise yaklaşık 845 bin kadına yalnızca bir sığınma evi düştüğü ve depremde yıkılan sığınma evinin yerine yeni bir tesis yapılmadığı belirtildi.
Deprem Sonrası Hatay’da Kadınların Durumu
Raporda deprem sonrası Hatay’da kadınların çok yönlü sorunlarla karşı karşıya olduğu vurgulandı.
Depremin üzerinden üç yıl geçmesine rağmen barınma sorununun devam ettiği belirtilirken şu veriler paylaşıldı:
Hatay’da yaklaşık 180 bin kişi hâlâ konteynerlerde yaşıyor.
68 Aile Sağlığı Merkezi hizmet dışı kaldı.
240 aile hekimliği birimi konteynerlerde hizmet veriyor.
Sağlık alanındaki sorunların kadınları doğrudan etkilediği ifade edilirken özellikle:
Üreme sağlığı hizmetleri,
Gebelik takibi,
Kanser taramaları gibi hizmetlere erişimin ciddi şekilde aksadığı belirtildi.
Rapora göre Hatay’da bebek ölüm oranı binde 20’ye yükselmiş durumda. Türkiye ortalaması ise binde 9.
Eğitim ve Yoksulluk Sorunu
Hatay’da deprem öncesinde yaklaşık 500 bin olan öğrenci sayısının 400 bin civarına düştüğü belirtilen raporda özellikle ortaöğretimde okulu terk eden çocukların sayısında artış yaşandığı ifade edildi.
Kadın işsizliğinin de ciddi boyutlara ulaştığı vurgulanan raporda:
Geniş tanımlı kadın işsizliği oranının %39,3 olduğu belirtildi.
Deprem sonrası Hatay’da istihdamın %13,1 oranında azaldığı, kadın istihdamındaki kaybın ise %25–30 civarında olduğu tahmin ediliyor.
Kadın Örgütlerinden Çağrı
Raporun sonunda kadın örgütleri devlete ve yerel yönetimlere şu çağrılarda bulundu:
Kadın cinayetlerini önleme merkezleri açılmalı
Her 100 bin nüfusa en az bir kadın sığınma evi kurulmalı
ŞÖNİM sayısı artırılmalı
Kreş ve bakım hizmetleri kamusal hale getirilmeli
Toplumsal cinsiyet eşitliği anayasal güvence altına alınmalı
Kadın örgütleri, deprem bölgelerinde yaşayan kadınların sorunlarının hâlâ çözülmediğini belirterek mücadeleyi büyütmeye devam edeceklerini vurguladı.
