Kara Cuma, 8 Mart ve Kapitalizm

0
50

Usta olarak gördüğüm bir dostum “Kara Cuma Dedikleri kapitalizmin tüketim çılgınlığıdır” diye bir laf söylemişti.

Kara Cuma, 8 Mart ve Kapitalizm

Etkilendim.

İnadına etkilemeye karalı bir şekilde devam etti.

“8 Martta ölen binlerce kadın emekçiye adanan Dünya Emekçi Kadınlar Günü nasıl  Kapitalizm tarafından kadınlara hediye alma gününe dönüştürüldüyse indirimli köle satışı olan kara cumada aynı akıbeti paylaştı”

Kara Cuma, 8 Mart ve Kapitalizm

Doğru söylüyordu…

8 mart dünya emekçi kadınlar gününün tarihsel ve sınıfsal özünü nasıl boşalttığımızı biliyordum.

Ama kara cuma ile ilgili pek bir şey bilmiyorum.

Araştırmaya karar verdim.

Google’da kısa bir araştırma yaptım.

İşte bulduğum bir makale;

“Black Friday yani Kara Cuma’nın arka planındaki trajedinin gerçek tarihi pek irdelenip sorgulanmıyor. Biz, bu noktaya ışık tutmaya çalışalım. İsminden başlayabiliriz. Batılı kimi çevrelerde, Black Friday (Kara Cuma) adı bile siyahlarla, Afrika’dan silah zoruyla alınıp Amerika’da karın tokluğuna/ölümüne çalıştırılan kölelerle bağlantılı hale getiriliyor. Dolayısıyla pek çok kişi tarafından bir zamanlar kölelere verilen o meşhur aşağılayıcı lakapla Negro (Aşağılık Zenci) adının yumuşatılmış şekli olan Black (Siyah) ismiyle yer değiştirilmiş hali olarak yorumlanıyor. Irk ayrımcılığı/ırkçılık sayılıyor. Buna ilişkin geçen yıl iletilen bir Twitter mesajı şöyle: “BLACK FRIDAY. On this day slaves in the United States were sold at throw away prices. Know what you are celebrating about.” Yani “KARA CUMA: Bu günde Amerika’daki köleler yok pahasına satıldılar. Neyi kutladığınızın farkında mısınız?” (Kamau King, 24 Kasım 2018)

Kara Cuma, 8 Mart ve Kapitalizm

Bir düşünürün  yazdığı  yazıda da benzer ifadeler yer alıyor: “İşte Kara Cuma’nın acı tarihi ve anlamı: Amerika’da köle ticaretinin yapıldığı zamanlarda, (sarsılan/krizdeki) ekonomiyi desteklemek amacıyla, Black Friday (Kara Cuma) günlerinde köleler ucuza (indirimli) satılırdı. Afrikalı kölelerin satışı söz konusu olduğundan ve cuma günlerinde satış yapıldığından, Kara Cuma ismi buna atfen verilmiştir.

Her iki mesaj da farklı iki tarihi fotoğrafla (elleri, ayakları veya boyunlarından zincirlenmiş kölelerin satış fiyatına ilişkin ilanlar ve satış sırasını bekleyen siyah kölelerle) desteklenmiş. Oysa kısa bir araştırmanın ardından o fotoğraflardan prangalı olanlara ait görüntünün, Amerika’daki siyahlarla hiç ilgisi olmadığını görebiliyoruz. Onlar, Avustralyalı aborijin denilen otantik yerliler. Chris Oven isimli Batılı yazar, o devrin egemen sömürgecilerinin yerlilere reva gördükleri zulümleri konu edinen bir kitap yazmış: Every Mother’s Son is Guilty: Policing the Kimberley Frontier of Western Australia 1882-1905. Kitapta 1882-1905 yılları arasında Doğu Avustralya’nın Kimberley sınır boylarında uygulanan baskıcı, ayrımcı ve ırkçı politikaları konu edinip sorgulamış. Bu arada olayı araştırmak üzere çok sonradan ilgili komisyonlar kurulmuş.

İŞÇİLER ÇALIŞMAYINCA, KARA CUMA…

Kara Cuma’nın çıkışına dair bir versiyon da şöyle: Şükran Günü hasta olduğunu ileri sürerek, izleyen dört gün boyunca kafadan izin yapanların sayısında normalin üstünde artış olunca, esnaf ve diğer ticarethane erbabı yani işveren kesimi, bu olayı Kara Cuma olarak adlandırdı. Patronlar açısından üretim yapmamak diğer deyimle kazanmamak kara bir gün olarak anıldı. Dolayısıyla “işçilerin hastalık bahanesiyle işten kaytardıkları” yolunda söylentiler yayıldı. North Caroline Üniversitesi araştırmacı görevlisi Bonnie Taylor-Blake, “Factory Management and Maintenance” (Fabrika Yönetimi ve Bakımı) isimli iş piyasası bülteninde iddialı bir yazı yazdı. Ona göre; “1951 yılı Şükran Günü şenliği ertesinde, çalışanlar (işçiler) arasında yüksek oranda hastalanma vakası görüldü. Sayının kabarıklığı, ciddi kuşkulara yol açmıştı. Hastalık, (ABD’de 20’nci yüzyılda sıkça görülen) vebanın en yaygın biçimi olan hıyarcıklı veba türü olarak tanımlanıyordu. Hastalık meselesi, işgücünü tümüyle atıl bırakacağı ve dolayısıyla üretimin duracağı yolunda derin endişelere yol açmıştı. Dükkânlar ve mağazalar yarı yarıya boştu; işe gelmeyenler hasta olduklarını ispat edebiliyorlardı.” (Amelia Butterly, “Black Friday rumours and the truth about how it got its name”, BBC Newsbeat, 28 Kasım 2019)

İşin ticari tarafı veya piyasa yanına bakılırsa, Macy’s USA mağazalar zinciri, 1924’te New York şehrinde düzenlenen Şükran Günü törenleri sırasında reklam ve ilan yoluyla ticari duyuru yapan ilk firma sayılıyor. Böylece Kara Cuma alışverişleri, ABD’nin her yanında giderek popüler oldu. Birkaç yıl sonra büyük tekstil atölyeleri ve mağazalar da 1930’lu yıllarda yaşanan derin ekonomik krizden alabildiğine etkilendiler “

Kara cumanın tarihsel serüveni de böyle…

Kapitalizm her şeyi kullanıp satışlarını arttırmak için tarihi çarpıtmakta ve içini boşaltmakta.

Bizde tüketim çılgınlığına uyarak buna şu veya bu şekilde buna alet olmaktayız.

Yazık valla çok yazık…

8 Mart’ta ölen on binlerce emekçi kadının hatırasına yazık…

İndirimli satışlara konu olan on binlerce köleye yazık…

İndirim var diye her türlü hileye başvuran kapitalist ticaret zincirinin parçası olmaktan çıkmalıyız…

Evet hemde hemmen…

Diğer güncel İskenderun haberleri için: İskenderun Haber
Diğer güncel Hatay haberleri için: Hatay Haber

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here