Türkiye Gazeteciler Cemiyeti (TGC) bağımsız gazetecilik konferansının uzman gazetecilik oturumunda konuşmacılar haber merkezlerinin giderek küçüldüğünü, oysa giderek sayısı azalan uzman habercilerin yetişmesi için güçlü haber merkezlerinin gerektiğine dikkat çektiler.

 

TGC 23 Ocak Perşembe günü Burhan Felek Toplantı Salonu’nda düzenlenen bağımsız gazetecilik konferansının 4. oturumunda uzman gazetecilik ile alakalı açıklamalara değinildi.

 

Gazetecilikte uzmanlaşmanın ele alındığı dördüncü oturumun moderatörlüğünü TGC Başkan Yardımcısı İhsan Yılmaz yaptı. Siyaset haberciliğinin dinamiğini gazeteci-yazar Murat Yetkin değerlendirdi.  Toplumsal cinsiyet eşitlikçi haberciliği Pınar Aktaş (Milliyet Gazetesi Yazı İşleri Müdürü), ekonomi haberciliğini  Handan Sema Ceylan (Ekonomi Gazetesi Yazı İşleri Müdürü), Sağlık haberciliğini Mesude Demir (Diken İnternet Sitesi Sağlık Muhabiri) anlattı.

 

 

İhsan Yılmaz: Uzman Gazeteci Sayısı Azalıyor

 

 

Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Başkan Yardımcısı İhsan Yılmaz konuşmasında “uzman gazeteciliğin çok önemli olduğuna işaret ederek “Ne yazık ki uzman gazeteci sayısı hızla azalıyor. Haber merkezleri giderek küçülüyor. Bu geriye gidiş mesleğimizi çok olumsuz etkiliyor. Birkaç haber ajansının inisiyatifi ve  bültenlerle gazeteler yapılmaya başlandı. Sayısı artan tek uzman gazetecilik ise ne yazık ki yandaş gazetecilik. “

 

 

Murat Yetkin: Uzman Habercilerin Yetişmesi İçin Haber Merkezleri Gerekiyor

 

 

Gazeteci, yazar Murat Yetkin uzman haberci sayısının artması için medya kuruluşlarında donanımlı ve yeterli haber merkezlerinin artması gerektiğine işaret etti ve şöyle konuştu:

 

“Uzman gazetecilik olması için haber merkezi olması ve bütünü desteklemesi gerekiyor. Bunun bir lojistik maliyeti var. Uzman gazeteciler bu ortamda yetişecek. Yoksa uzman haberci kendiliğinden yetişmez. Diplomasi muhabiri olacaksınız ülkelerin davranış kalıbını, savunma muhabiriyseniz silahların tiplerini bir subay kadar bilmeniz gerekir. Siyaset, ekonomi ya da yargı muhabiri olacaksınız çalışıp öğrenmeniz, o alanın aktörleriyle vakit geçirmeniz gerekiyor. Teorik olarak değil pratik olarak da bilmeniz gerekiyor. Haber kaynaklarınızın alışkanlıklarını öğrenmeniz gerekiyor. Haberciliğin kalitesinin artması için mutlaka uzman haberciliğin desteklenmesi gerekiyor.”

 

 

Pınar Aktaş: Haberlerdeki Eril Dilin Değişmesi İçin Çalışmalıyız

 

 

Milliyet Gazetesi Yazı İşleri Müdürü Pınar Aktaş konuşmasında toplumsal cinsiyet eşitliğini hedefleyen habercilik anlayışıyla ilgili görüşlerini paylaştı:

 

“TGC Kadın Gazeteciler Komisyonu 2014 yılında kuruldu. O günden bu yana birçok çalışma yaptık. Toplumsal Cinsiyet Eşitlikçi bir kılavuz hazırladık. Haberlerdeki eril dilin değişmesi için çalışmalıyız. Mesela bir defile haberinde bir kadın mankenin göğsünün açılması ‘yürek hoplattı’ ifadesiyle verilebiliyor. Kadına yönelik şiddetin, cinayetin bir aşkın neticesinde gerçekleştirildiği yönünde ifadeler yer alabiliyor haberlerde. Haber dilinin şiddeti meşrulaştıracak, ya da şiddeti uygulayan erkeği sempatik hale getirmekten uzak olması gerekiyor. Öldürülen kadınların değil, onları öldüren insanların teşhir edilmesi gerekiyor. Bu konudaki eğitimlerimizi sürdürüyoruz. Milliyet Gazetesi olarak da BM ile ortak yürüttüğümüz bir proje var. Milliyet Gazetesi, Birleşmiş Milletler (BM) Kadın Birimi’nin Nesiller Boyu Eşitlik Forumu’nda yer alan ilk medya kuruluşu oldu. Birleşmiş Milletlerin dünya genelinde kadınların sorunları konusunda dile getirdiği hassasiyetlerin, önceliklerin ve eylem planlarının bir parçası olduk.”

 

 

Handan Sema Ceylan: Ekonomi Gazeteciliği Kendi İçinde Alt Uzmanlık Dallarına Ayrılıyor

 

 

Ekonomi Gazetesi Yazı İşleri Müdürü Handan Sema Ceylan ekonomi gazeteciliğinin uzmanlık dalı olarak kendi içinde de alt dallara ayrıldığını belirtti ve şunları söyledi:

“20 yıldır gazetecilik yapıyorum. Dünya Gazetesi’nde çalıştım. Şimdi de Ekonomi Gazetesi’nde çalışıyorum. Ekonomi gazeteciliğinin usta isimleriyle çekirdek bir ekiple Ekonomi Gazetesi’ni kurduk. Biliyorsunuz ekonomi haberciliğinin alt uzmanlık dalları da var.  Finansı, enerjiyi, KOBİ’leri iyi bilen haberciler var. Ancak hepsinin sayısı çok az. Yeni gazetecilerin yetişmesi gerekiyor. Bir diğer önemli konu ise haber kaynaklarıyla olan mesafe konusu.  Ekonomi gazeteciliği alanında haber kaynaklarıyla mesafe konusu en çok eleştiri alan konulardan birisi. Biz ekonomik kararları veren insanlara temas ediyoruz. Böyle bir ortamda kendimizi, gazeteciliğimizi korumak, etik kurallara dikkat etmek zorundayız.”

 

 

Mesude Demir: Sağlık Habercisi Olarak Haber Kaynağı Havuzunuz Çok Geniş Olmalı

 

 

Diken İnternet Sitesi Sağlık Muhabiri Mesude Erşan ise sağlık haberciliği alanında uzman gazeteci sayısının azaldığına dikkat çekerek sözlerini şöyle sürdürdü:

 

“Sağlık haberciliği çok geniş bir alan. Doktorlarla konuşup haber yapıldığı sanılıyor. Sağlığın ekonomisini, siyasetini bilmeniz gerekiyor. Genç bir sporcu kalp krizi geçiriyor. Sporu da takip etmeniz gerekiyor. Sürekli okumanız, kongre takip etmeniz gerekiyor. Ancak Sağlık Bakanlığı’ndan İl Sağlık Müdürlüğü’nden bilgi almakta çok zorlanıyoruz. Onlar istedikleri bilgileri paylaşıyorlar. Bu tip zorluklar yaşıyoruz. Sağlık haberciliğinde alanının en iyi uzmanlarını seçmelisiniz. Geniş bir haber kaynağı havuzunuz olmalı. Bilimsel unvanlar sizi yanıltmamalı. İnsanların yıllar içinde bilimsellikten ödün verip vermediklerini de takip etmelisiniz. Günümüzde herkes PR’ı keşfetti. Tık uğruna insan sağlığı feda ediliyor. Bu nedenle tüm medya kuruluşlarında uzman sağlık habercileri ve editörler çalışmalı.”

 

 

Türkiye Gazeteciler Cemiyeti (TGC) bağımsız gazetecilik konferansının, gazeteciliğin dijitalleşmesi oturumunda konuşmacılar bağımsız gazeteciliği teşvik edecek platformların kurulmasını, okurun abone yapılacağı finansman modelinin hedeflenmesini, gazetecilik etik kodlarının dijital dönüşüme uyarlanmasını önerdi…

 

TGC 23 Ocak Perşembe günü Burhan Felek Toplantı Salonu’nda gazeteci olmak gazeteci kalmak etkinliklerinin 9’uncusunda bağımsız gazetecilik konferansı düzenledi.

 

Gazeteciliğin dijitalleşmesinin etkileri konulu üçüncü oturumu TGC Genel Sekreter Yardımcısı Nuray Karagöz yönetti. Dijitalleşmenin yarattığı bağımlılık etkisini Prof. Dr. Ceren Sözeri (Galatasaray Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim Üyesi), “Gazetecilikteki dijitalleşmenin internet sitelerine etkisini”  Sertuğ Çiçek (T24 İnternet Gazetesi Genel Koordinatörü) anlattı. Prof. Dr. Yasemin İnceoğlu (İletişim Akademisyeni) ise etik sorunları ve çözüm önerilerini paylaştı.

 

 

Nuray Karagöz: Dijitalleşme Büyük Fırsatları Ve Zorlukları Getirdi

 

Toplantı moderatörü TGC Genel Sekreter Yardımcısı Nuray Karagöz dijitalleşmenin gazeteciyi dönüştürmekle kalmadığını,  aynı zamanda büyük fırsatları beraberinde  getirdiğine dikkat çekti.  Konferansın bu alanda yaşanan sorunların netleşmesi ve çözülmesine katkı sunmasını hedeflediklerini belirten Nuray Karagöz, “Gazetecilerin bilgilenmesi için konferanslar yapmayı sürdüreceğiz” diye konuştu.

 

Ceren Sözeri: Bağımsız Haberciliği Teşvik Edecek Platformlar Kurulmalı

 

 

Dijitalleşmenin yarattığı bağımlılık etkisini ele alan Galatasaray Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ceren Sözeri gazeteciliğin dijital platformlar aracılığıyla değişen dinamiklerine dikkat çekti.  Sözeri, dijital medya araçlarının haber dilini nasıl dönüştürdüğünü ve içerik üretiminin geleneksel gazetecilikten nasıl ayrıştığını ele aldı:

 

 

 “Özellikle Google ve YouTube gibi büyük dijital platformlar, haber içeriklerinin şekillendirilmesinde önemli bir rol oynuyor. Bu platformların ticari amaçlarının yanı sıra politik ajandaları da gazetecilikte etkili oluyor. Dijital medya girişimlerinin bu platformlarla olan bağımlılıklarından dolayı özgür ve bağımsız bir gazetecilik anlayışını oluşturmak oldukça zor. Google ve benzeri platformlar gazeteciliği yönlendiren patronlar haline dönüştü. Gazetecilerin bağımsızlığı tehlikeye giriyor. Gazetecilik alanındaki mevcut bağımlılığın aşılabilmesi için, içerik üretiminde sadece tıklama ve görünürlük odaklı değil, araştırmacı ve özgün haberciliği teşvik eden kriterlerin ön plana çıkması gerekiyor. Son olarak, dijital platformlar dışında, bağımsız haberciliği destekleyecek alternatif platformların kurulması önemli. Gazeteciler ancak dayanışmayla bu sorunlarla mücadele edebilir.”

 

Sertuğ Çiçek: Teknoloji Devlerine Bağımlı Olmamak İçin Okurun Abone Olacağı Bir Finansman Modelini Hedeflemeliyiz

 

 

 

T24 İnternet Gazetesi Genel Koordinatörü Sertuğ Çiçek dijitalleşme başladığında umutlu olduklarını belirterek “Başlangıçta haberi kimin okuduğunun ölçülebilirliğini görüyorduk. Haberi hangi okuyucu, saat kaçta, hangi şehirden okuyor? Bunları görüyorduk. Ancak geldiğimiz noktada durum hiç de iç açıcı değil. Trafik sürüklenmesi diye tanımlabileceğimiz bir şey yaşıyoruz. Dijital platformlar ne istiyorsa ona yönelik bir habercilik hakim olmaya başladı. ‘Kim iyi gazeteci, editör’ sorularının yanıtları değişmeye başladı” diye başladığı konuşmasını şöyle sürdürdü:

 

“Soran kuşku duyan editör mü yoksa en çok tık alan editör mü en iyisi? Bunları gazetecilik açısından tartışmalıyız. Bugün bir haber internet sitesinin kurulmasının aylık maliyeti 2 milyon lirayı buluyor. Ayrıca kar da etmelisiniz.  Ancak bu çok zor. Biz T24 olarak ekonomik anlamda daha iyi koşullar yaratmak için konferanslar yapmaya başladık. Türkiye’de haberciler bu teknoloji devlerine bağımlı kalmayacağı yöntemler bulmayı hedeflemeli. Bu da herhalde kısa vadede olabilecek bir şey değil. Ama orta vadede okur temelli finansman yani abonelik üzerinde gidilmeli. Her gün sitenize gelen okur, bunun bir bedeli olduğunu ve ödeyemezse enformasyona sahip olamayacağını bilmeli. Bu kültürü yaratmak zorundayız.”

 

Yasemin İnceoğlu: Gazetecilik Etik Kodları, Dijital Dönüşüme Uyarlanmalı

 

 

İletişim akademisyeni Prof. Dr. Yasemin İnceoğlu ise etik sorunlara işaret ettiği konuşmasında çözüm yolları da önerdi:

 

“Avrupa Konseyi’nin, yapay zekâ sistemlerinin insan hakları ihlallerine yol açmaması için önerdiği ilkeler, gazetecilik açısından büyük önem taşıyor.

 

1. Üye ülkeler tarafından, kamu otoritelerinin yapay zekâ sistemleri üzerinde insan haklarına dönük etki değerlendirmesi gerçekleştirebilecekleri bir yasal çerçevenin oluşturulması,

 

2. Kamuya danışarak yapay zekâ sistemlerinin değerlendirilmesi; üye devletlerin, insan hakları standartlarının özel şirketler (sosyal medya şirketleri gibi) tarafından uygulanmasını kolaylaştırma yükümlülüğü,

 

3.  Yapay zekânın, etnik ve dini azınlıklar gibi nefret söyleminden orantısız şekilde etkilenen gruplara özel dikkat gösteren şeffaf ve bağımsız bir denetime tabi tutulması,

 

4.  İnsan haklarına, özellikle ifade özgürlüğüne dikkat edilmesi,

 

5. Yapay zekânın her zaman insan kontrolünde kalması kuralı ve yapay zekânın işleyişinden kaynaklanan insan hakları ihlalleri mağdurlarına etkili bir yasal başvuru hakkı sağlanması. Ancak, mevcut uygulamalar bu ilkelerle ne kadar uyumlu? Onun tartışılması gerekiyor.

 

Gazetecilik meslek etiğini koruyabilmek için bazı temel adımların atılması gerekiyor. Benim önerilerim şöyle: Algoritmaların şeffaflığı artırılmalı. Dijital platformlar, haberlerin nasıl sıralandığını ve hangi kriterlere göre öne çıkarıldığını açıklamalı. Kamu yararına yönelik bağımsız denetim mekanizmaları oluşturulmalı. Gazetecilik etik kodları, dijital dönüşüme uyarlanmalı.  Tıklama ekonomisine karşı kamu yararını önceleyen habercilik teşvik edilmeli.  Dijital medya platformları bağımsız etik denetim mekanizmalarına tabi olmalı. Algoritmaların haber ekosistemine etkileri düzenli olarak izlenmeli ve etik standartlara uyumları değerlendirilmeli.”